احساس درد یا تیر کشیدن دندان هنگام خوردن نوشیدنی سرد یا غذای داغ، یکی از شایعترین مشکلات دهان و دندان است. بسیاری از افراد این حالت را نادیده میگیرند، در حالی که حساسیت دندان به سرما و گرما میتواند نشانه یک مشکل جدیتر باشد.
در این مقاله از وبسایت دکتر نیلوفر چرخند، بهصورت کامل بررسی میکنیم که علتهای سرد و گرم شدن دندان چیست، چه زمانی خطرناک است و چگونه میتوان آن را درمان یا پیشگیری کرد.
سرد و گرم شدن دندان به چه معناست؟
حساسیت دندانی به سرما و گرما زمانی اتفاق میافتد که لایههای محافظ دندان (مینا یا سمنتوم) آسیب دیده باشند و عصب دندان نسبت به محرکهای دمایی واکنش نشان دهد.
این واکنش معمولاً بهصورت درد تیز، کوتاهمدت یا گاهی مداوم احساس میشود.
ساختار دندان و ارتباط آن با حساسیت
برای درک بهتر علت حساسیت، شناخت ساختار دندان مهم است:
- مینا: لایه خارجی و سخت دندان
- عاج: لایه زیرین که دارای کانالهای ریز عصبی است
- پالپ (عصب): مرکز دندان شامل عصب و عروق خونی
وقتی مینا یا لثه عقبنشینی میکند، عاج در معرض سرما و گرما قرار میگیرد و درد ایجاد میشود.
علتهای سرد و گرم شدن دندان
1. پوسیدگی دندان
پوسیدگی باعث از بین رفتن مینای دندان شده و مسیر مستقیمی برای رسیدن سرما و گرما به عصب ایجاد میکند.
در مراحل پیشرفته، حساسیت میتواند به درد شدید و مداوم تبدیل شود.
2. عقبنشینی لثه
با عقب رفتن لثه، ریشه دندان که فاقد مینا است نمایان میشود.
ریشه دندان بسیار حساس بوده و تماس آن با نوشیدنی سرد یا غذای داغ باعث درد میشود.
3. نازک شدن مینای دندان
مصرف زیاد مواد اسیدی مانند:
- نوشابه
- آبلیمو
- سرکه
- نوشیدنیهای انرژیزا
باعث فرسایش مینا و افزایش حساسیت دندان میشود.
4. مسواک زدن نادرست
استفاده از مسواک زبر یا فشار زیاد هنگام مسواک زدن، باعث ساییدگی مینا و عقبنشینی لثه میشود.
این یکی از شایعترین دلایل حساسیت دندان است.
5. ترک یا شکستگی دندان
ترکهای ریز یا شکستگیهای نامرئی میتوانند مسیر انتقال سرما و گرما به عصب دندان را باز کنند.
در این حالت، درد معمولاً هنگام جویدن یا تغییر دما تشدید میشود.
6. پرکردگی یا درمانهای اخیر دندانپزشکی
پس از انجام:
- ترمیم دندان
- کامپوزیت
- جرمگیری عمیق
- بلیچینگ
ممکن است دندانها بهطور موقت به سرما و گرما حساس شوند.
7. دندانقروچه (براکسیسم)
سایش دندانها روی هم باعث از بین رفتن مینای دندان و افزایش حساسیت میشود.
افراد مبتلا به دندانقروچه اغلب حساسیت صبحگاهی دندان دارند.
8. به عصب رسیدن دندان (پالپیت)
اگر التهاب یا عفونت به پالپ دندان برسد، حساسیت:
- طولانیمدت
- شدید
- همراه با درد ضرباندار
خواهد بود و معمولاً نیاز به عصبکشی دارد.
9. سفیدکنندههای غیراستاندارد
استفاده خودسرانه از ژلها یا نوارهای سفیدکننده نامناسب میتواند باعث آسیب مینا و حساسیت شدید شود.
10. تحلیل استخوان و بیماریهای لثه
در بیماریهای پیشرفته لثه، ریشه دندان در معرض محیط دهان قرار میگیرد و حساسیت بهشدت افزایش مییابد.
تفاوت حساسیت طبیعی و خطرناک دندان
| نوع حساسیت | ویژگی |
|---|---|
| خفیف و کوتاه | طبیعی و قابل کنترل |
| طولانی و شدید | هشدار آسیب عصبی |
| همراه با درد شبانه | نیاز به مراجعه فوری |
| حساسیت هنگام جویدن | احتمالما به عصب دندان را باز کنند. |
| در این حالت، درد معمولاً هنگام جویدن یا تغییر دما تشدید میشود. |
6. پرکردگی یا درمانهای اخیر دندانپزشکی
پس از انجام:
- ترمیم دندان
- کامپوزیت
- جرمگیری عمیق
- بلیچینگ
ممکن است دندانها بهطور موقت به سرما و گرما حساس شوند.
7. دندانقروچه (براکسیسم)
سایش دندانها روی هم باعث از بین رفتن مینای دندان و افزایش حساسیت میشود.
افراد مبتلا به دندانقروچه اغلب حساسیت صبحگاهی دندان دارند.
8. به عصب رسیدن دندان (پالپیت)
اگر التهاب یا عفونت به پالپ دندان برسد، حساسیت:
- طولانیمدت
- شدید
- همراه با درد ضرباندار
خواهد بود و معمولاً نیاز به عصبکشی دارد.
9. سفیدکنندههای غیراستاندارد
استفاده خودسرانه از ژلها یا نوارهای سفیدکننده نامناسب میتواند باعث آسیب مینا و حساسیت شدید شود.
10. تحلیل استخوان و بیماریهای لثه
در بیماریهای پیشرفته لثه، ریشه دندان در معرض محیط دهان قرار میگیرد و حساسیت بهشدت افزایش مییابد.
تفاوت حساسیت طبیعی و خطرناک دندان
| نوع حساسیت | ویژگی |
|---|---|
| خفیف و کوتاه | طبیعی و قابل کنترل |
| طولانی و شدید | هشدار آسیب عصبی |
| همراه با درد شبانه | نیاز به مراجعه فوری |
| حساسیت هنگام جویدن | احتمال ترک یا پوسیدگی |
تشخیص علت سرد و گرم شدن دندان چگونه انجام میشود؟
دندانپزشک با:
- معاینه بالینی
- عکس رادیوگرافی
- تستهای حساسیت حرارتی
علت اصلی را شناسایی کرده و درمان مناسب را انتخاب میکند.
درمان سرد و گرم شدن دندان
1. استفاده از خمیردندان ضدحساسیت
این خمیردندانها کانالهای عصبی عاج را مسدود میکنند و بهمرور حساسیت را کاهش میدهند.
2. ترمیم پوسیدگیها
پرکردگی دندان باعث محافظت از عصب و کاهش درد میشود.
3. فلورایدتراپی
فلوراید به تقویت مینای دندان و کاهش حساسیت کمک میکند.
4. درمان لثه
در صورت عقبنشینی لثه، درمانهای تخصصی لثه ضروری است.
5. عصبکشی
در موارد شدید که عصب آسیب دیده باشد، تنها راه درمان درمان ریشه است.
راههای پیشگیری از حساسیت دندان
- استفاده از مسواک نرم
- مسواک زدن صحیح و ملایم
- کاهش مصرف مواد اسیدی
- استفاده از نخ دندان
- مراجعه منظم به دندانپزشک هر ۶ ماه
سوالات متداول درباره سرد و گرم شدن دندان (FAQ)
آیا حساسیت دندان خودبهخود خوب میشود؟
در موارد خفیف ممکن است، اما اگر بیش از چند روز ادامه داشت باید بررسی شود.
آیا جرمگیری باعث حساسیت دندان میشود؟
ممکن است موقتاً ایجاد شود، اما معمولاً ظرف چند روز برطرف میگردد.
آیا سرد و گرم شدن دندان نش چگونه انجام میشود؟
دندانپزشک با:
- معاینه بالینی
- عکس رادیوگرافی
- تستهای حساسیت حرارتی
علت اصلی را شناسایی کرده و درمان مناسب را انتخاب میکند.
درمان سرد و گرم شدن دندان
1. استفاده از خمیردندان ضدحساسیت
این خمیردندانها کانالهای عصبی عاج را مسدود میکنند و بهمرور حساسیت را کاهش میدهند.
2. ترمیم پوسیدگیها
پرکردگی دندان باعث محافظت از عصب و کاهش درد میشود.
3. فلورایدتراپی
فلوراید به تقویت مینای دندان و کاهش حساسیت کمک میکند.
4. درمان لثه
در صورت عقبنشینی لثه، درمانهای تخصصی لثه ضروری است.
5. عصبکشی
در موارد شدید که عصب آسیب دیده باشد، تنها راه درمان درمان ریشه است.
راههای پیشگیری از حساسیت دندان
- استفاده از مسواک نرم
- مسواک زدن صحیح و ملایم
- کاهش مصرف مواد اسیدی
- استفاده از نخ دندان
- مراجعه منظم به دندانپزشک هر ۶ ماه
سوالات متداول درباره سرد و گرم شدن دندان (FAQ)
آیا حساسیت دندان خودبهخود خوب میشود؟
در موارد خفیف ممکن است، اما اگر بیش از چند روز ادامه داشت باید بررسی شود.
آیا جرمگیری باعث حساسیت دندان میشود؟
ممکن است موقتاً ایجاد شود، اما معمولاً ظرف چند روز برطرف میگردد.
آیا سرد و گرم شدن دندان نشانه پوسیدگی است؟
بله، یکی از شایعترین علائم پوسیدگی دندان است.
آیا درمان خانگی برای حساسیت دندان وجود دارد؟
استفاده از خمیردندان ضدحساسیت کمککننده است، اما جایگزین درمان تخصصی نیست.
چرا مراجعه به دکتر نیلوفر چرخند اهمیت دارد؟
در مطب دکتر نیلوفر چرخند:
- علت دقیق حساسیت دندان بهصورت تخصصی بررسی میشود
- درمان متناسب با شرایط هر بیمار انجام میگیرد
- از پیشرفت آسیب و هزینههای بیشتر جلوگیری میشود
جمعبندی: حساسیت دندان را جدی بگیرید
سرد و گرم شدن دندان همیشه ساده نیست و میتواند زنگ خطر مشکلات جدیتر دندان یا عصب باشد.
تشخیص بهموقع و درمان صحیح، از درد، هزینه و آسیبهای بعدی جلوگیری میکند.
اگر هنگام خوردن غذا یا نوشیدنی دچار حساسیت دندان هستید، بهتر است هرچه زودتر برای معاینه به مطب دکتر نیلوفر چرخند مراجعه کنید.
